
W dniach 4 – 14 czerwca 2003 w Warszawie a także w kilku innych miastach
Polski obchodzone były „Dni Wolnego Słowa”. Związane one były z
dwoma wydarzeniami: wydaniem w nakładzie ok. 300 egzemplarzy w czerwcu 1977
roku pierwszego numeru kwartalnika literackiego „Zapis” oraz z
wygranymi przez Solidarność wyborami 4 czerwca 1989 roku. Bez niezależnych
dziennikarzy, pisarzy, wydawców, drukarzy, kolporterów, bez ogromnego ruchu
ludzi Wolnego Słowa zwycięstwo sprzed 14-tu lat byłoby niemożliwe,
demokratyzacja Polski przebiegałaby znacznie trudniej.
Okres dwunastu lat od czerwca 1977 do czerwca 1989 to trudna i ryzykowna praca
niezależnych wydawców, drukarzy, kolporterów. Spotykały ich represje i
szykany ze strony komunistycznych władz: rewizje, konfiskaty, pozbawianie
zatrudnienia (a co za tym idzie środków do życia), pobicia, aresztowania,
kilkuletnie wyroki więzienia.
-
W latach 1977 – 1989 ukazywało się co
najmniej 2.700 czasopism[1],
w tym niektóre przez wiele lat: w Krakowie „Hutnik” - 8 lat,
„Informator bydgoski” - 6 lat, lubelski „Informator NSZZ
S” – 9 lat, szczecińska „Jedność” – 8 lat,
warszawski „KOS” – 8 lat, „Krytyka” - 12
lat, „Obóz” – 9 lat, „Obserwator Wielkopolski”
– 9 lat, „Polityka Polska” – 8 lat, krakowscy
„Promieniści” – 8 lat, „Solidarność” Białystok
10 lat (co najmniej 178 numerów), „Solidarność” w Gdańsku (229
numerów), „Solidarność Walcząca” – 9 lat (237 numerów),
Informator Toruński” – 8 lat (242 numery), „Tygodnik
Mazowsze” – 8 lat (290 numerów), ”Z dnia na dzień”
– 10 lat (524 numery).
-
W latach 1976-1990 wydanych zostało w
podziemiu co najmniej 5.500 wydawnictw o charakterze druków zwartych.
-
W
latach 1977-1989 tylko NOWA, największe podziemne wydawnictwo, wydała blisko
400 tytułów, czyli średnio, co 2 tygodnie kolejna książka w nakładach początkowo
500 a później nawet 12.000 egzemplarzy.
Z tej okazji środowisko Niezależnej Oficyny Wydawniczej zorganizowało
„Dni Wolnego Słowa”. Składały się one z następujących elementów:
-
Skromnej
wystawy Niezależnej Oficyny Wydawniczej, której otwarcie na Politechnice
Warszawskiej miało miejsce 4 czerwca. Pierwsza wystawa Wydawnictw Niezależnych
odbyła się także na Politechnice w czerwcu 1981 roku.
-
Spotkania (12 czerwca w Klubie Pracowników
Radia Wolna Europa w Café Radio w Warszawie) na temat „Współpraca
wydawnictw niezależnych z Radiem Wolna Europa” (z udziałem m.in.: Aliny
Grabowskiej, Władysława Bartoszewskiego, Jacka Bocheńskiego, Stefana
Bratkowskiego, Mirosława Chojeckiego, Andrzeja Friszke, Leona Kieresa).
-
Panelu (13 czerwca w Małej Auli Politechniki
Warszawskiej) na temat „Wydawnictwa Niezależne - Droga do Niepodległości”.
Udział wzięli m.in.: Jerzy Eisler, Andrzej Paczkowski, Szczepan Rudka. Prowadzą
Wojciech Fałkowski i Stefan Starczewski oraz uczestnicy niezależnego ruchu
wydawniczego z całej Polski.
-
Mszy Świętej za dusze zmarłych kolegów
drukarzy i wydawców (14 czerwca w kościele pod wezwaniem Św. Jacka w
Warszawie).
-
Koncertu Bardów (14 czerwca w Pałacu
Kultury i Nauki w Warszawie) z udziałem m.in.: Antoniny Krzysztoń, Stanisława
Klawe, Jacka Kleyffa, Romana Kołakowskiego, Leszka Wójtowicza.
W dniach 4-13 czerwca uczestnicy niezależnego ruchu wydawniczego odbyli w
liceach w całej Polsce kilkadziesiąt spotkań z młodzieżą, na temat
historii wydawnictw podziemnych i emigracyjnych a także na temat współczesnych
problemów z wolnym słowem. Młodzież wyraźnie podkreślała związek z wolnością
słowa i odpowiedzialnością za nie.
Wśród
uczniów, oraz osób zwiedzających wystawę rozprowadzany był nieodpłatnie
specjalny ilustrowany dodatek do dziennika „Rzeczpospolita” (z
wydania w dniu 2 czerwca) przygotowany przez środowisko niezależnych wydawców.
Organizatorem w/w imprez było Stowarzyszenie Wolnego Słowa przy współpracy z
Biblioteką Narodową, Towarzystwem Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w
Paryżu oraz Stołeczną Estradą.
Organizacyjnie i/lub finansowo wspomagali „Dni Wolnego Słowa”: Media Kontakt, Politechnika Warszawska, Studio Q, Ośrodek Karta, Drukarnia Efekt, dziennik „Rzeczpospolita”, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, Zarząd Pałacu Kultury i Nauki, Firma PS Namioty.
Pomocy
finansowej udzielił, w ramach mecenatu nad kulturą, Urząd miasta stołecznego
Warszawy, a także: Przedsiębiorstwo Rozwoju i Innowacji System 2000, Fundacja
Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz prywatne osoby.